چهار سؤال از یک گزارش
یک عدد سبز روی گزارش مثل نمرهٔ یک درس است؛ همهٔ تواناییهای دانشجو را نشان نمیدهد. از گزارش بپرس: نتیجهٔ خالص چقدر است؟ چند معامله داریم؟ مسیر افت چگونه بوده؟ چه هزینههایی حساب شده؟ امروز با یک نمونهٔ کوچک تمرین میکنیم. کوچکبودن نمونه عمدی است تا حساب روشن بماند؛ برای اثبات قابلاعتمادبودن یک روش کافی نیست.
نمونهٔ دهمعاملهای
شش معامله هرکدام دو واحد سود و چهار معامله هرکدام یک واحد زیان دارند. سودها دوازده واحد و قدر مطلق زیانها چهار واحد است. نتیجهٔ خالص هشت واحد میشود. درصد برد شش از ده، یعنی شصت درصد است. دقت کن «واحد» در این تمرین قراردادی است؛ آن را با دلار یا درصد سرمایه یکی نگیر. هنوز دربارهٔ آینده چیزی ثابت نکردهایم.
نسبت با میانگین فرق دارد
ضریب سود را از تقسیم مجموع سودها بر قدر مطلق مجموع زیانها میگیریم: دوازده تقسیم بر چهار، برابر سه است. میانگین نتیجهٔ معامله، هشت تقسیم بر ده، برابر هشت دهم واحد است. ضریب سود سه، به معنی سه برابرشدن حساب نیست. اگر در نمونه هیچ زیانی نباشد، مخرج صفر میشود؛ بزرگ یا نامشخصبودن نسبت را نشانهٔ بیریسکبودن ندان.
هزینه را یک بار کم کن
فرض کن هزینهها هنوز در مثال کم نشدهاند و هر معامله سه دهم واحد هزینه دارد. ده معامله سه واحد هزینه میسازد. هشت واحد خام بعد از هزینه پنج واحد، و میانگین نیم واحد میشود. اگر گزارش از قبل همان هزینه را کم کرده، دوباره کم نکن. ضریب سود پس از هزینه هم باید از سود و زیان تکتک معاملاتِ تعدیلشده دوباره محاسبه شود؛ ثابت فرضش نکن.
دو ترتیب با جمع یکسان
حالا شش برد و چهار باخت را جابهجا کن. اگر چهار زیان پشتسرهم پس از اوج رخ دهد، افت متفاوتی از زیانهای پراکنده داریم. جمع نهایی ممکن است یکسان باشد، ولی مسیر یکسان نیست. موجودی بستهشده با ارزش لحظهای شامل معاملههای باز هم فرق دارد. بدون ترتیب نتیجهها و دادهٔ لازم، عدد دقیق افت را از سود نهایی حدس نمیزنیم.
تمرین همراه پاسخ
چهار پاسخ را روی کاغذ بنویس: درصد برد شصت درصد؛ ضریب سود خام سه؛ میانگین خام هشت دهم؛ میانگین بعد از هزینهٔ مشخصشده نیم واحد. سپس توضیح بده چرا افت دقیق را نداریم. برای تمرین اضافه، دو ترتیب از همان برد و باختها بساز و ماندهٔ تجمعی را حساب کن. این تمرین خواندن گزارش است، نه اعتبارسنجی یک اکسپرت واقعی. جلسهٔ بعد هزینهٔ اجرا را باز میکنیم.